ერაყი

Article on other languages:

• Irak
• Irak
• Iraq
• Irac
• العراق
• ܥܝܪܐܩ
• Iraq
• İraq
• Ірак
• Ирак
• ইরাক
• ཡི་ལའ་ཁོ
• ইরাক
• Irak
• Irak
• Iraq
• Iraq
• Iraq
• Irák
• Irak
• Ирак
• Irac
• Irak
• Irak
• Iraq
• Irak
• ޢިރާޤު
• Ιράκ
• Iraq
• Irako
• Iraq
• Iraak
• Irak
• عراق
• Irak
• Irak
• Irak
• Iraq
• Irak
• An_Iaráic
• Ioràc
• Iraq_-_العراق
• Yn_Earack
• Yî-là-khiet
• ‘Ilaka
• עיראק
• इराक़
• Irak
• Irak
• Irak
• Irak
• Իրաք
• Irak
• Irak
• Irak
• Iraq
• Irak
• Írak
• Iraq
• ᐃᕉᒃ/irak
• イラク
• Irak
• Ирақ
• ಇರಾಕ್
• 이라크
• Îraq
• Ирак
• Irak
• Iraquia
• Irak
• Irak
• Iraq
• Irak
• Irakas
• Irāka
• Ирак
• ഇറാഖ്‌
• Ирак
• इराक
• Iraq
• Irak
• Irac
• Irak
• Irak
• Irak
• Irak
• Irak
• Iraq
• Ирак
• Iraq
• Iraek
• Eraak
• Irak
• Irak
• عراق
• Iraque
• Iraq
• Irak
• Ирак
• ईराक
• Iraq
• Irak
• Irak
• Iraq
• Irak
• Irak
• Ciraaq
• Iraku
• Ирак
• Irak
• Irak
• Iraq
• Irak
• ஈராக்
• ఇరాక్
• Ироқ
• ประเทศอิรัก
• Yrak
• Irak
• Irak
• Irak
• Ğíraq
• Ирак
• Ірак
• عراق
• Iroq
• Iraq
• Lirakän
• Irak
• Irak
• 伊拉克
• איראק
• Irak
• 伊拉克

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

جمهورية العراق (არაბ.)
كۆماری عێراق (ქურთ.)
ერაყის რესპუბლიკა

დროშა გერბი
ჰიმნი: Mawtini
დევიზი: الله أكبر
დედაქალაქი	ბაღდადი 33°20′N 44°26′E
უდიდესი ქალაქი	ბაღდადი
ოფიც. ენები	არაბული, ქურთული
მთავრობა	საპარლამენტო რესპუბლიკა
-პრეზიდენტი	ჯალალ თალაბანი
-პრ.-მინისტრი	ნური ალ მალიკი
ფართობი  - საერთო    - წყალი (%)	438,317 კმ² (157-ე)     1.1%
მოსახლეობა  - 2007 სავ.  - სიმჭიდროვე	27,499,638 (მე-40) 66 ად./კმ² (125-ე)
მშპ (ppp)  - საერთო  - ერთ მოსახლეზე	2006მიახლ. $89.8 მილიარდი (61-ე) $2,900 (130-ე)
ვალუტა	ერაყული დინარი (IQD)
დროის სარტყელი	UTC +3სთ.
-ზაფხულის დრო	UTC +3სთ.
ქვეყნის კოდი	IRQ
ccTLD	.iq
სატელეფონო კოდი	+964

სახელწოდება

• ოფიციალური - ერაყის რესპუბლიკა.
• ეროვნული: العراق, Al Jumhuriyah al Iraqiyah.
• ეტიმოლოგია: სახელი მომდინარეობს ძველი სემიტური ურუქისაგან. ასე ერქვა შუმერულ-აქადურ ქალაქს, რომლის მნიშვნელობაა „მდინარეთა შუა“. მისი ძველი სახელია მესოპოტამია, რაც ბერძნულად ასევე “შუამდინარეთს” ნიშნავს.

გეოგრაფია

ქვეყანა მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში, ევფრატისა და ტიგროსის შუამდინარეთში. მისი მოსაზღვრე ქვეყნებია: თურქეთი, ირანი, ქუვეითი, საუდის არაბეთი, იორდანია, სირია. ფართობი შეადგენს 435.072 კვ.კმ-ს.

სახელმწიფო

• სახელმწიფო სისტემა - 2003-05 წლებში გარდამავალი მმართველობის ქვეშ მყოფი რესპუბლიკა იყო.
• სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი.
• მთავრობის მეთაური - პრემიერ-მინისტრი.
• ადმინისტრაციული დაყოფა - 18 ოლქი (muhafazat).

დემოგრაფია

• მოსახლეობა - 24.683 ათასი (2003), მათ შორის - არაბები 77%, ქურთები 19%, ეროვნული უმცირესობებია თურქმენები, ასურელები და სხვები.
• სახელმწიფო ენა - არაბული; ქურთული (ქურთისტანში). გავრცელებულია ენებია ასირიული, სომხური.
• რელიგია - ისლამი.
• დედაქალაქი - ბაღდადი (5,772 ათასი).
• ქალაქები - ბასრა (1,377), მოსული (1,792), არბილი (865), კირკუკი (756).

ეკონომიკა

ნავთობმა ქვეყანას კეთილდღეობა მოუტანა. 1972 წელს ერაყის სანავთობო კომპანია ნაციონალიზებულ იქნა. 1979 წელს ნავთობი ქვეყნის სავალუტო შემოსავლების 95%-ს იძლეოდა.

• რესურსები - ნავთი, ბუნებრივი აირი, ფოსფატები, გოგირდი.
• ექსპორტი - ნავთობი, შალეული, ფინიკი.
• ვალუტა - ერაყის დინარი (IQD).

ისტორია

ერაყმა 1921 წელს გამოაცხადა დამოუკიდებლობა. 1958 წლამდე ქვეყანას მართავდა ჰაშიმიტების დინასტია (ფაისალ I და ფაისალ II ). მონარქიის დამხობის შემდეგ ერაყში რესპუბლიკური მმართველობა დამყარდა. 1968 წელს ხელისუფლების სათავეში მოვიდა პარტია ბაასი, რომელმაც “ანტიიმპერიალისტური კურსი” აიღო და დაიწყო რეფორმების გატარება. 1974 წელს ქვეყნის ჩრდილოეთში გამოცხადდა ქურთისტანის ავტონომია. 1980-88 წლებში ერაყი მონაწილეობდა ფართომასშტაბიან ომში ირანთან, ხოლო 1990 წელს იგი შეიჭრა მეზობელი ქუვეითის ტერიტორიაზე და მოახდინა მისი ანექსია. მხოლოდ საერთაშორისო კოალიციური ძალების აქტიური მონაწილეობით მოხერხდა აგრესიის შედეგების ლიკვიდაცია. დადგენილია, რომ ირანთან ომში ერაყმა ქიმიური იარაღი გამოიყენა, ხოლო 1988 წელს - ქვეყნის შიგნითა, ქურთების წინააღმდეგ. ამ ომების გამო, 1991 წელს გაერომ ერაყის მიმართ საერთაშორისო სანქციები დააწესა, რამაც გამანადგურებელი ეფექტი მოახდინა ქვეყნის ეკონომიკასა და მოსახლეობაზე. ერაყის ჩრდილოეთსა და სამხრეთში - შეიქმნა დახურული ზონები, სადაც პატრულირებდა აშშ-სა და ბრიტანეთის ავიაცია. ჩრდილოეთის დახურულ ზონაში ქურთებმა ავტონომიური რეგიონი შექმნეს. უკანასკნელ წლებში გაერო ცდილობდა დაეყოლიებინა ერაყის მმართველი რეჟიმი მასობრივი განადგურების იარაღის განადგურებაზე, მაგრამ უშედეგოდ. 2003 წლის მარტში აშშ-ს და დასავლური კოალიციის სამხედრო ინტერვენციის შედეგად სადამ ჰუსეინის რეჟიმი ჩამოშორებულ იქნა ხელისუფლებისაგან. ორი წლის განმავლობაში ქვეყანას მართავდა საოკუპაციო დროებითი ადმინისტრაცია, რომელმაც მოამზადა ერაყის სამოქალაქო ძალებისათვის ხელისუფლების გადაცემის წინაპირობები. 2005 წლის 6 აპრილს ჩატარდა ერაყის ისტორიაში პირველი დემოკრატიული არჩევნები. ქვეყნის პრეზიდენტად არჩეულ იქნა ჯალალ თალაბანი, ქურთი აჯანყებულების ყოფილი ლიდერი.

მემკვიდრეობა

• ბაღდადი – ერაყის ეროვნული: და სამხედრო მუზეუმები, აბასიდების სასახლე (XII ს.), უნივერსისტეტის შენობა (XIII ს.), მეჩეთი მირჯა (XVI ს.), ოქროს მეჩეთი (XV ს.);
• სამარა - მინარეთი და დიდი მეჩეთი (IX ს.);
• ქალაქების ბაბილონისა და ნინევიის ნაშთები;
• პართიული ქალაქი ჰათრა.

მესოპოტამიას უკავშირდება არაბთა სახალიფოსა და უძველესი ცივილიზაციების - შუმერის, აქადის, ბაბილონისა და ასურეთის სახელები.