ავღანეთი

Article on other languages:

• Afghanistan
• Afghanistan
• Afganistán
• أفغانستان
• Afganistán
• Əfqanıstan
• Apganistan
• Афганістан
• Афганистан
• আফগানিস্তান
• ཨ་ཧྤུན་ཧན
• আফগানিস্তান
• Afghanistan
• Afganistan
• Afganistan
• Afghanistan
• Afğanistan
• Afghánistán
• Afganistón
• Афганистан
• Afghanistan
• Afghanistan
• Afghanistan
• Efğanıstan
• Afghanistan
• އަފްޣާނިސްތާން
• ཨཕ་ག་ནིསི་ཏཱན་
• Αφγανιστάν
• Afghanistan
• Afganio
• Afganistán
• Afganistan
• Afganistan
• افغانستان
• Afganistan
• Afghanistan
• Afghanistan
• Afganistan
• Afghanistan
• Afganistan
• An_Afganastáin
• Afganastan
• Afganistán_-_افغانستان
• અફઘાનિસ્તાન
• Yn_Afghanistaan
• Â-fu-hon
• ‘Apekanikana
• אפגניסטן
• अफ़्ग़ानिस्तान
• Afganistan
• Afghanistan
• Afganistan
• Afganisztán
• Աֆղանստան
• Afghanistan
• Afganistan
• Afghanistan
• Afganistan
• Afganistan
• Afganistan
• Afghanistan
• アフガニスタン
• Afganistan
• Ауғанстан
• ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ
• 아프가니스탄
• Afxanistan
• Afghanistan
• Афганистан
• Afgania
• Afghanistan
• Afganistan
• Afghanistan
• Afganistanas
• Afganistāna
• Авганистан
• അഫ്ഘാനിസ്ഥാന്‍
• Афганистан
• अफगाणिस्तान
• Afghanistan
• Afganistan
• Afgantlālpan
• Afghanistan
• अफगानिस्तान
• Afghanistan
• Afghanistan
• Afghanistan
• Afganistan
• Afganistan
• Афгъанистан
• Afghanistan
• Afghanistan
• Afganistán
• Afganischtaan
• Afganistan
• Afgànistan
• افغانستان
• Afeganistão
• Afgansuyu
• Afganistan
• Афганистан
• अफगानस्थान
• Afganistàn
• Afghanistan
• Afganistan
• Afghanistan
• Afganistan
• Afganistan
• Afganistani
• Авганистан
• I-Afugani
• Afghanistan
• Apganistan
• Afghanistan
• Afghanistan
• Afgańistan
• ஆப்கானிஸ்தான்
• ఆఫ్ఘనిస్తాన్
• Afeganistaun
• Афғонистон
• ประเทศอัฟกานิสถาน
• Owganystan
• Apganistan
• Afganistan
• Афганистан
• ئافغانىستان
• Афганістан
• افغانستان
• Afgʻoniston
• Afganistan
• Afghanistan
• Lafganistän
• Afganistan
• Afganistaan
• 阿富汗
• אפגאניסטאן
• Afghanistan
• Afghanistan
• 阿富汗

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

د افغانستان اسلامي جمهوریت
جمهوری اسلامی افغانستان
ავღანეთის ისლამური რესპუბლიკა

დროშა გერბი
ჰიმნი: Milli Tharana
დედაქალაქი	ქაბული 34°31′N 69°08′E
უდიდესი ქალაქი	ქაბული
ოფიც. ენები	პუშტუ, დარი
მთავრობა	ისლამური საპრეზიდენტო რესპუბლიკა
-პრეზიდენტი	ჰამიდ ყარზაი
ფართობი  - საერთო    - წყალი (%)	647,500 კმ² (41-ე)     0%
მოსახლეობა  - 2007 სავ.  - 1979 ცენზი  - სიმჭიდროვე	31,889,923 (37-ე) 13,051,358 46 ად/კმ² (150-ე)
მშპ (ppp)  - საერთო  - ერთ მოსახლეზე	2006მიახლ. $32.4 მილიარდი (92-ე) $1,490 (158-ე)
აგი (1993)	0.229
ვალუტა	ავღანი (AFN)
დროის სარტყელი	(UTC +4:30)
-ზაფხულის დრო	(UTC +4:30)
ქვეყნის კოდი	AFG
ccTLD	.af
სატელეფონო კოდი	+93

სახელწოდება

• ოფიციალური: ავღანეთის ისლამური სახელმწიფო.
• ეროვნული: افغانستان (Afghanistan), Dowlat-e Eslami-ye Afghanestan; Da Afghanistan Islami Dawlat .
• ეტიმოლოგია: იგი შესაძლოა წარმოდგებოდეს სანსკრიტული Upa-Ghana-Stan-ისაგან, რაც ითარგმნება როგორც „გაერთიანებული ტომების ქვეყანა“.

გეოგრაფია

ქვეყანა მდებარეობს ცენტრალური აზიის სამხრეთში, ძველი „აბრეშუმის გზაზე“. იგი გარშემორტყმულია ახლო აღმოსავლეთის, შუა აზიისა და ინდოეთის სუბკონტინეტის ქვეყნებით (ირანი, პაკისტანი, ჩინეთი, ტაჯიკეთი, უზბეკეთი, თურქმენეთი). ფართობი: 647.500 კვ.კმ.

სახელმწიფო

• სახელმწიფო სისტემა : გარდამავალი პოლიტიკური სისტემა.
• სახელმწიფოს მეთაური : პრეზიდენტი ჰამიდ ყარზაი (Hamid KARZAI, 2002 წლის ივნისიდან).

დემოგრაფია

• მოსახლეობა - 29 928 000 (2005), მათ შორის 44% პუშტუნები, 25% ტაჯიკები, 10% ხაზარეელები, 8% უზბეკები. 5 მლნ-ზე მეტი ლტოლვილია.
• სახელმწიფო ენა : პუშტუ (35%) და დარი (ავღანეთის სპარსული, 50%). სხვა ენები: უზბეკური და თურქმენელი 11%, ბალოჩი და პაშაი 4%.
• რელიგია : ისლამი (სუნიტები 84%, შიიტები 15%).
• დედაქალაქი : ქაბული (2,206 მლნ).
• ქალაქები : კანდაგარი (450 ათასი), მაზარი შარიფი (300), ჩარიკარი (203), ჰერათი (171).
• ადმინისტრაციული დაყოფა : 32 ვილაიეთი (Velayat).

ეკონომიკა

ხანგრძლივმა ომებმა მთლიანად მოშალა ეკონომიკა, რომლის საფუძველი ტრადიციულად სოფლის მეურნეობა იყო. ამჟამად ქვეყანა საგარეო ფინანსური დახმარებებით არსებობს.

• რესურსები : ბუნებრივი აირი, ნავთი, ქვანახშირი, სპილენძი, ქრომიტი, ტალკი, ბარიტი, გოგირდი, ტყვია, თუთია, რკინის მადანი, მარილი, ძვირფასი და ნახევრადძვირფასი ქვები.
• ვალუტა : ავღანი (AFA).

ისტორია

ქვეყნის სტრატეგიულმა მდებარეობამ განაპირობა ის, რომ ავღანეთისათვის იბრძოდნენ საუკუნეების განმავლობაში, მათ შორის ისტორიის თანამედროვე ეტაპზე. მან გადაიტანა კონფლიქტებისა და არასტაბილურობის ხანგრძლივი პერიოდი, რამაც მთლიანად მოშალა ეკონომიკა და სახელმწიფო სისტემა, მილიონობით ავღანელი ლტოლვილად აქცია. თავისი როლი შეასრულა სტიქიურმა უბედურებებმაც - მიწისძვრებმა და გვალვებმა.

• XX ს. - სრული დამოუკიდებლობა ქვეყანამ მიიღო 1919 წელს ინგლისთან მესამე ომის შედეგად. კონსტიტუციური მონარქია დამყარდა 1963 წელს, დაემხო 1973 წელს. სსრკ-თან გაფორმდა ხელშეკრულება მეგობრობისა და თანამშრომლობის შესახებ 1978 წელს. ქვეყანაში დაიწყო რეფორმები, რამაც გამოიწვია კონსერვატორული ისლამური ოპოზიციის წინააღმდეგობა. სამხედრო დაპირისპირების გაძლიერებას მოჰყვა საბჭოთა ჯარების მიერ ავღანეთის ოკუპაცია 1979-1989 წლებში. უკანასკნელ წლებში კი ქვეყანა სამოქალაქო ომის ასპარეზად იქცა. ხელისუფლება პერიოდულად სხვადასხვა დაჯგუფებების ხელშია. 1998 წლიდან ქაბულს და ქვეყანის უდიდეს ნაწილს თალიბები აკონტროლებდნენ.
• XXI ს. - 2001 წლის 11 სექტემბრის მოვლენების შემდეგ ავღანეთში თავშესაფარი ჰპოვა ოსამა ბინ ლადენმა, რომელიც აშშ-ს მიერ დადანაშაულებული იყო ამ და სხვა ტერაქტების ორგანიზებაში. ავღანეთის ე.წ. ჩრდილოეთის ალიანსის ოპოზიციურმა ძალებმა აშშ-სა და მისი მოკავშირეების სამხედრო მხარდაჭერით დაამხეს თალიბანის რეჟიმი. 2001 წლის ბოლოს - შეიქმნა ჰამიდ ყარზაის დროებითი მთავრობა. 2004 წელს ჩატარდა პირველი საპრეზიდენტო არჩევნები. ხელისუფლებამ ჯერჯერობით ვერ მოახერხა ქვეყნის სამხრეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებში ადგილობრივ საველე მეთაურთა წინააღმდეგობების დაძლევა.

მემკვიდრეობა

მნიშვნელოვანი ძეგლებია: ბამიანის ველის გამოქვაბული მონასტრები (I - VIII სს.), სასახლე ბუსტაში (XI ს.), მინარეთი ჯამში (XII ს.), გაუხარშადის მავზოლეუმი ჰერათში (XV ს.). ომებმა გაანადგურა ქაბულისა და ყანდაარის ბევრი ისტორიული მონუმენტი.

ეს დაუსრულებელი სტატიაა ავღანეთის და ავღანელების შესახებ. თქვენ შეგიძლიათ დაეხმაროთ ვიკიპედიას და შეავსოთ იგი.